Piramida Amenemhata III (Hawar)
Piramida Amenemhata III w Hawarze
Piramida Amenemhata III, znajdująca się w Hawarze, to jedna z najważniejszych budowli z okresu Średniego Państwa Egiptu, stworzona przez władcę Amenemhata III z XII dynastii. Wzniesiona w pobliżu Madinet el-Fajum, piramida ta jest świadectwem zaawansowanej architektury oraz umiejętności budowlanych starożytnych Egipcjan. Zbudowana jako druga piramida tego władcy, miała na celu nie tylko upamiętnienie jego osoby, ale również odzwierciedlenie potęgi i chwały całego królestwa egipskiego.
Historia powstania piramidy
Piramida Amenemhata III została wybudowana pod koniec panowania władcy, co może sugerować, że była odpowiedzią na problemy konstrukcyjne pierwszej piramidy wzniesionej przez niego w Dahszur, znanej jako Piramida Czarna. W przeciwieństwie do swojego poprzednika, nowa budowla miała być bardziej stabilna i lepiej zabezpieczona przed rabusiami. Jej lokalizacja nieopodal kanału łączącego Nil z jeziorem Karun była strategiczna, co mogło ułatwiać transport materiałów budowlanych oraz zapewniać łatwy dostęp do wody.
Nazwa i rozmiary piramidy
W czasach starożytnych piramida znana była pod nazwą „Amenemhat żyje”, co odzwierciedlało jej funkcję jako monumentalnego grobowca oraz symbolu wieczności faraona. Piramida osiągała pierwotnie wysokość 58 metrów oraz długość boku podstawy wynoszącą 101,8 metrów. Budowla ta została skonstruowana z suszonej cegły mułowej, a jej elewacja pokryta była wapieniem z Tura, co nadawało jej majestatyczny wygląd.
Budowa i elementy architektoniczne
Wejście do wnętrza piramidy znajdowało się w południowej części licu budowli, przesunięte o 24 metry względem osi lica. Korytarz prowadzący do wnętrza był zaprojektowany z myślą o zmyleniu potencjalnych rabusiów. Posiadał schody prowadzące do małej komory; za nią znajdował się pasaż zakończony ślepą ścianą. W stropie tego pasażu ukryte było przejście zablokowane potężnym kamiennym blokiem o wadze około 20 ton.
Wnętrze piramidy skrywało kolejne korytarze i komory, które miały służyć jako pułapki dla złodziei. Każdy z korytarzy prowadził do zamaskowanych przejść i kolejnych pomieszczeń. Takie rozwiązania architektoniczne miały na celu zabezpieczenie grobowca przed niepożądanym dostępem.
Komora grobowa
Komora grobowa Amenemhata III wyróżniała się niezwykłą konstrukcją. Jej dolna część wykuta została w skale podłoża, natomiast górna część została zabudowana w masywie piramidy. Przed rozpoczęciem budowy nadziemnej konstrukcji wykuto szeroki prostokątny szyb z płyt kamiennych, który łączył się z główną częścią komory grobowej wykutą w jednym bloku żółtego kwarcytu.
Główna komora miała imponujące rozmiary: 6,7 na 2,4 metra oraz wagę szacowaną na około 110 ton. Strop komory wsparty był na trzech potężnych płytach żółtego kwarcytu o grubości 1,2 metra każda. Aby zmniejszyć nacisk masy budulca piramidy na komorę grobową, zastosowano również specjalne przestrzenie nad stropem oraz sklepienia wykonane z cegły.
Odkrycia wewnętrzne
Podczas eksploracji wnętrza piramidy odnaleziono wiele cennych artefaktów, takich jak alabastrowe naczynia czy ołtarz ofiarny z imieniem córki Amenemhata III – Neferuptah. W głównej komorze grobowej znajdowały się dwa sarkofagi: jeden należący do faraona, a drugi do jego córki. Oba sarkofagi zawierały kwarcytowe skrzynie na urny kanopskie.
Pomimo licznych zabezpieczeń, piramida została obrabowana już w starożytności. Ciała króla i jego córki zostały wywleczone z sarkofagów i spalone. Odkrycie fragmentów kości noszących ślady spalenia potwierdziło te smutne wydarzenia.
Problemy związane z konserwacją i badaniami
W miarę upływu czasu poziom wód gruntowych w tym regionie Egiptu znacznie wzrósł, co spowodowało wielokrotne zalewanie grobowca Amenemhata III. Zjawisko to przyczyniło się do znacznego zniszczenia zarówno samej struktury piramidy, jak i znajdujących się tam cennych przedmiotów.
Badania archeologiczne przeprowadzone przez sir Williama Flindersa Petrie’a dostarczyły wielu informacji dotyczących tej monumentalnej budowli oraz jej tajemniczego losu. Dzięki jego pracom udało się uzyskać nowe spojrzenie na życie i zwyczaje panujące w czasach starożytnego Egiptu oraz znaczenie piramid jako miejsc spoczynku faraonów.
Zakończenie
Piramida Amenemhata III w Hawarze stanowi nie tylko przykład doskonałości architektonicznej starożytnego Egiptu, ale także świadectwo tragicznej historii związanej z grabieżą grobowców oraz problemami związanymi z ochroną zabytków. Jej badania dostarczają nieocenionych informacji na temat kultury i tradycji tego okresu oraz ukazują wyzwania związane z zachowaniem dziedzictwa historycznego dla przyszłych pokoleń.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).